κιρσοκήλη, όρχις, φλέβες, γονιμότητα, θεραπεία

Όπως και οι κιρσοί στα πόδια, η κιρσοκήλη είναι φλεβική ανεπάρκεια των όρχεων, που προέρχεται από τη διεύρυνση των φλεβών και πλήττει κυρίως τον αριστερό όρχι.  Οφείλεται σε ανατομικούς λόγους και πρέπει να αντιμετωπισθεί γιατί εμποδίζει  την ομαλή ανάπτυξη του πάσχοντα όρχεως και άρα επηρεάζει  το σπέρμα και τη γονιμότητα του άνδρα.

Φυσιολογικά, το αίμα κινείται μέσω των φλεβών, από την περιφέρεια προς το κέντρο του σώματος και από τις μικρότερες φλέβες προς τις μεγαλύτερες φλέβες. Τη συγκεκριμένη κίνηση διασφαλίζουν ειδικές βαλβίδες των φλεβών, οι οποίες δεν επιτρέπουν στο αίμα να κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση.  Όταν αυτές οι βαλβίδες δε λειτουργούν σωστά, τότε  το αίμα παλινδρομεί με κατεύθυνση από τις μεγαλύτερες προς τις μικρότερες φλέβες και από εκεί στον όρχι. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα οι σπερματικές φλέβες να διευρύνονται και να παλινδρομεί το αίμα τους μέσα στον όρχι. Αυτό το αίμα που έχει «χρησιμοποιηθεί», δεν έχει καμία θρεπτική αξία, λιμνάζει και εμποδίζει την εισροή αρτηριακού αίματος στον όρχι, το οποίο είναι απαραίτητο για τη φυσιολογική λειτουργία του.

Τα ύποπτα συμπτώματα

Ελαφρός πόνος ή αίσθημα «βάρους» στον όρχι, ενδέχεται να προειδοποιούν για την ύπαρξη κιρσοκήλης.  Συνήθως, ανακαλύπτεται τυχαία είτε από τον πάσχοντα είτε από τον γιατρό: μία μικρή κιρσοκίλη δεν είναι δυνατόν να εντοπισθεί. Αν ο ασθενής σηκώσει βάρος, ή το επάγγελμά του απαιτεί ορθοστασία, αυτοί είναι δύο παράγοντες που μπορούν να εντείνουν  τα συμπτώματα της νόσου.

Μία μεγαλύτερη κιρσοκήλη, όταν ψηλαφούμε τον όρχι, δημιουργεί την αίσθηση μαλακής μάζας χωρίς σαφή όρια η οποία μειώνεται όταν ο ασθενής είναι ξαπλωμένος και αυξάνει όταν είναι όρθιος και μεγαλώσει  την πίεση μέσα στην κοιλιά, όπως όταν κίνηση ασκούμαστε ή σηκώνουμε βάρη. Αυτό συμβαίνει γιατί  οι φλέβες «αδειάζουν» όταν ξαπλώνουμε και «γεμίζουν» όταν είμαστε όρθιοι.

Ο υπερηχογραφικός έλεγχος, το αποκαλούμενο έγχρωμο triplex,  επιβεβαιώνει την ύπαρξη κιρσοκήλης η οποία κατά περίπτωση, ταξινομείται ως εξής:

Υποκλινική: Γίνεται αντιληπτή μόνο με υπερηχογραφικό έλεγχο: δεν  δίνει ενδείξεις ούτε όταν ο ασθενής είναι ξαπλωμένος και ήρεμος, ούτε όταν πιέζει το εσωτερικό της κοιλιάς του, σε όρθια θέση.

Πρώτου βαθμού.  Δεν ψηλαφείται όταν ο ασθενής είναι ξαπλωμένος και ήρεμος, παρά μόνο όταν είναι όρθιος και αυξάνει την ενδοκοιλιακή πίεση.

Δευτέρου βαθμού.  Είναι ψηλαφητή όχι μόνο όταν ο ασθενής είναι όρθιος και αυξάνει την ενδοκοιλιακή πίεση αλλά και όταν βρίσκεται ξαπλωμένος. Απλά δεν είναι ορατή.

Τρίτου  βαθμού: Είναι ορατή ακόμη κι αν ο ασθενής είναι ξαπλωμένος και σε κατάσταση ηρεμίας.

Κιρσοκήλη VS γονιμότητα

Περίπου το 11,7 % των ενήλικων αντρών και το 25,4% όσων αντιμετωπίζουν πρόβλημα υπογονιμότητας, εμφανίζουν κιρσοκήλη. Η  σχετική χειρουργική επέμβαση, συνήθως βελτιώνει την ποιότητα του σπέρματος.  Εκτιμάται ότι η  κιρσοκήλη προκαλεί φθορές στο DNA των σπερματοζωαρίων: αν αντιμετωπισθεί, οι φθορές αποκαθίστανται.

Η υποκλινική κιρσοκήλη δεν πρέπει να χειρουργείται, ωστόσο  να παρακολουθείται συστηματικά, ώστε οι διαταραχές που ενδεχομένως θα προκαλέσει, να υποδείξουν και τον τρόπο θεραπείας της. Όπως έχει διαπιστωθεί, συχνά εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου.

Είναι όμως απαραίτητο να αντιμετωπισθεί στις παρακάτω κατηγορίες ασθενών:

Παιδιά με καθυστέρηση στην ανάπτυξη του όρχεως, στα οποία υπερηχογραφικός έλεγχος, έδειξε την ύπαρξη κιρσοκήλης.

Άνδρες με υπογονιμότητα, η οποία δεν πρέπει να οφείλεται σε άλλους παράγοντες. Η κλινική κιρσοκήλη πρέπει να υφίσταται τουλάχιστον για ένα χρόνο.

Πώς θεραπεύεται;

Η χειρουργική επέμβαση θεραπεύει την κιρσοκήλη, διακόπτοντας με διάφορες τεχνικές, την κυκλοφορία των σπερματικών φλεβών. Αν  αντιμετωπισθεί μικροχειρουργικά, γίνεται μία πολύ μικρή τομή στο κατώτερο τμήμα της βουβωνικής χώρας, δηλαδή δεν επηρεάζονται οι κοιλιακοί μύες:  μικροσκόπιο εντοπίζονται και απολινώνονται , πιο εκλαϊκευμένα  «δένονται» οι προβληματικές φλέβες.  Η συγκεκριμένη επέμβαση επιτρέπει σύντομη νοσηλεία (μίας ημέρας) και άμεση ανάρρωση (περίπου σε τρεις μέρες), οπότε ο ασθενής επιστρέφει στην καθημερινότητά του. Η κιρσοκήλη αντιμετωπίζεται και λαπαροσκοπικά.

Η εμπειρία του χειρουργού είναι καθοριστική στο να επιλέξει την κατάλληλη χειρουργική θεραπεία και να την εκτελέσει επιτυχώς. Εναλλακτικά, είναι δυνατόν να εμβολιασθούν οι σπερματικές φλέβες, ωστόσο η συγκεκριμένη μέθοδος μπορεί να εμφανίσει επιπλοκές και κατά συνέπεια δεν εφαρμόζεται ευρέως.